Sci-Fi top 100 #2: Dune

Written by admin

Mig langaði að skrifa aðeins um 100 bestu Sci-Fi bækur 20. aldarinnar. Ég byrja ekki á bókinni í fyrsta sæti en mun skrifa um hana næst. Ég vona að og þetta og önnur verkefni haldi mér við efnið að blogga aðeins annað slagið. Líka gaman að rifja upp fortíðina með þessum bókum, þ.e. hvar og hvenær þær voru lesnar. Sumar mun ég lesa aftur en aðrar mun ég bara rifja upp eftir minni. Sumar eru frábærar og aðrar náði ekki til mín. En hvað um það, hér er stutt umfjöllun um Dune sem situr í örðu sæti á listanum.

Nýlega las ég aftur Dune eftir Frank Herbert. Upphaflega ætlaði ég að bíða eftir nýju íslensku þýðingunni sem er væntanleg frá Partus en sökum Covid er vesen að fá póstsendingar til Kaupmannahafnar og tollurinn dýr. Auk þess eru fáir á ferðinni og því erfitt að dobbla fólk til að grípa með sér eintak (mér skilst líka að útgáfunni hafi verið frestað). Ég ákvað því að hlusta á hana og var mjög ánægður með framleiðsluna. Margir lesarar ljá persónunum raddir sínar sem gerir þetta einstaklega líflega og flotta aðlögun.

Ég las Dune (eða Dúnu eins og hún heitir á íslensku) fyrst 1993. Þrettán ára gamall fann ég einfaldaða útgáfu af bókinni á Borgarbókasafninu sem var þá við Þingholtsstræti. Ég man mjög vel eftir hvíta snúingsrekkanum sem lítið fór fyrir. Bókasafnsfræðingurinn aðstoði okkur mömmu og benti bæði á Dune og Brave New World sem voru báðar algerir fjársjóðir. Þetta var hluti af verkefni í ensku og ég skrifaði ritgerð um Dune sem er enn til einhvers staðar heima hjá mömmu. Bókin hafði mikil áhrif mig og hefur fylgt mér í gegnum ævina. Ég las hana síðar í lengri útgáfu rétt eftir aldamót og hef séð allar fjórar myndirnar: Dune (1984), míníseríuna Dune (2000), framhald hennar Children of Dune (2003) og svo loks heimildarmyndina Jodorowsky’s Dune (2013). Spilaði meira að segja tölvuleikinn Dune 2000. Hið merkilega er að ég leitaði þessar myndir og tölvuleiki sjaldnast uppi en fann það samt. Það var því fyrir nokkrum árum að ég ákvað lesa framhöldin; Dune Messiah og Children of Dune. Sú fyrri heillaði mig ekki en sú seinni var fín. Kannski legg ég í fleiri framhöld síðar.

Árin 1963-65 gaf Frank Herbert út þrjár framhaldssögur úr heimi Dune í tímaritinu Analog og urðu þessar þrjár sögur að skáldsögunni Dune. Ekki gekk allt þó vel því að skáldsagan Dune sem kom út árið 1965 og var þá gefin út af Charlton Books sem var þá mest þekkt fyrir að gefa út bæklinga og fræðibækur. Það var á brattan að sækja til að byrja með en sagan um Paul Atreides heillað marga og hefur gert það síðan. Margir segja að heimssköpun Herbert sé þar að þakka en á þeim tíma var einungis Tolkien sem hafði náð sambærilegum árangri á því sviði. Bókin þótti því vera alger bylting á sviði vísindaskáldsagna og er best selda bókin í þeim flokki (enn í dag).

Ég er því nokkuð spenntur fyrir nýju myndinni og sömuleiðis svekktur að henni hafi verið frestað. Þetta kom að vísu ekki á óvart sökum Covid ástandsins en ég er jafnframt uggandi yfir þessu.

Almennt virðist vera mikil eftirvænting fyrir Dune (2020) en spurning hvort hún muni vera enn til staðar eftir ár. Þó að stiklan hafi verið flott þá er spurning hvort hún haldi hinum almenna aðdáenda heitum. Sérstaklega þar sem margir þeirra virðast ekki hafa hrifist af henni. Í það minnst fannst konunni minni afskaplega lítið til stiklunar koma. Nennti ekki einu sinni að lesa bókina þrátt fyrir mikinn þrýsting og meðmæli frá mér.

Ég er samt spenntur og get ekki annað en mælt með bókinni. Sagan er flókin en jafnframt mjög aðgengilegt. Nokkuð sem virkar kannski sem mótsögn en er heilmikið afrek hjá höfundinum. Líklega má þakka alvitra sögumanninum sem gefur okkur innsýn inn í huga allra. Ef þið hafið ekki lesið Dune þá mæli ég með að þið gefið henni séns og ef þið hafið lesið hana þá má alltaf lesa hana aftur.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *